Hálendistjarnir

V1.6

EUNIS-flokkun

Nýr flokkur, tillaga. C1.8 Icelandic highland ponds.

Hálendistjarnir
Mynd: Borgþór Magnússon

Tjarnir í Þjórsárverum. – Highland ponds in the central highlands, southern Iceland.

Hálendistjarnir
Mynd: Sigurður H. Magnússon

Tjarnir á Miklumýrum á Hrunamannaafrétti. – Highland ponds in the central highlands, southern Iceland.

Lýsing

Tjarnir og grunn smávötn í vel grónu votlendi hátt til fjalla; í rústamýravist, hengistararflóavist, gulstararflóavist, tjarnastararflóavist og rekjuvist sem eru skilgreindar landvistgerðir. Land er hallalítið og vel gróið votlendisgróðri. Starir og fífur ásamt mosum mynda oft þéttan gróðurkraga á bökkum tjarnanna. Tjarnirnar eru grynnri en 1 m og geta þornað upp tímabundið.

Vatnagróður

Lítt þekktur á landsvísu. Botn stærri tjarna er yfirleitt gróðurlaus, en í minni tjörnum getur botninn verið þakinn mosa, einkum tjarnahrók, kransþörungnum tjarnanál eða haustbrúðu. Aðrar mosategundir eru lindakló, keldukló og tjarna­krækja. Æðplöntur eru tiltölu­lega sjaldgæfar.

Botngerð

Ýmist fíngerður leir og set eða fastur leirbotn, sums staðar blandaður sandi eða vikri.

Efnafræðilegir þættir

Lítt þekktir. Rafleiðni vatns er iðulega hærri í hálendistjörnum en í öðrum vatnavistgerðum á hálendinu, þ.e. í kransþörungavötnum á hálendi og gróðurlitlum hálendisvötnum.

Miðlunargerð vatnasviðs

Votlendismiðlun á hálendi (3100), jarðvegs- og setmiðlun á hálendi (3200) og setmiðlun (3300). Koma fyrir á treglekum svæðum (2200).

Fuglar

Víðast hvar lítið fuglalíf, einna helst óðinshani (Phala­ropus lobatus) og álft (Cygnus cygnus), sums staðar hávella (Clangula hyemalis) og heiðagæs (Anser barachyrhynchus) sem verpur á bökkunum.

Útbreiðsla

Á hálendi, í meira en 450 m h.y.s. Orravatnsrústir, Ásgeirstungur, Guðlaugstungur, Blágnípuver, Miklu­mýrar, Þjórsárver, Hrossatungur, Lauffellsmýrar, Stórikrókur, Þorláksmýrar, Vesturöræfi og heiðar norðaustan Vatnajökuls.

Verndargildi

Hátt.

Útbreiðslukort hálendistjarnir

Útbreiðsla hálendistjarna. Flatarmál er um 20 km2, sem er um 1% af heildarflatarmáli stöðuvatna. – Highland ponds are only located in wetland areas in the highland of central Iceland. Their total area is estimated 20 km2 (1% of Icelandic lakes).

Algengustu tegundir gróðurs – Most common vegetation species
Haustbrúða Callitriche hermaphroditica
Lónasóley Batrachium eradicatum
Flagasóley Ranunculus reptans
Trefjasóley Ranunculus hyperboreus
Þráðnykra Stuckenia filiformis
Lófótur Hippuris vulgaris
Fergin Equisetum fluviatile
Tjarnanál Nitella opaca
Tjarnahrókur Calliergon giganteum
Lindakló Sarmentypnum exannulatum
Keldukló Warnstorfia tundrae
Tjarnakrækja Scorpidium scorpioides

Opna í kortasjá