Ár á eldri berggrunni með votlendisáhrifum

V2.5

EUNIS-flokkun

C2.25 Acid oligotrophic vegetation of fast-flowing streams.

Ár á eldri berggrunni með votlendisáhrifum
Mynd: Náttúrufræðistofa Kópavogs

Skammá rennur úr Hólmavatni á Tvídægru. – Outlet of a lake in the central highlands, northwestern Iceland.

Ár á eldri berggrunni með votlendisáhrifum
Mynd: Náttúrufræðistofa Kópavogs

Faxalækur rennur úr Vesturhópsvatni í Víðidal. – Outlet of a lake in norhtwestern Iceland.

Lýsing

Dragár og lækir án glöggt afmarkaðra upptaka, á eldri berggrunni landsins (>0,8 milljón ára). Árnar eru rennslisjafnaðar af stöðuvötnum, tjörnum og votlendi á heiðum (þar sem þekja stöðuvatna, tjarna eða votlendis á vatnasviðinu er ≥12%) svo að viðstöðutími vatnsins er lengri en ella og vatnshiti er stöðugri. Vatnsrennsli er breytilegt vegna leysinga og úrkomu og getur vatnsmagn aukist það mikið að árnar flæða yfir bakka sína. Farvegir eru oft mikið niðurgrafnir, bakkar rofnir, árframburður töluverður og áreyrar algengar. Iðustreymi er ríkjandi, en árkaflar með lagstreymi geta komið fyrir.

Vatnagróður

Lítt þekktur á landsvísu. Í útfalli stöðuvatna og í lygnum við bakka þar sem set sest til getur t.d. vaxið síkjamari (Myriophyllum alterniflorum), þráðnykra (Stuckenia filiformis), flagasóley (Ranunculus reptans) og ármosi (Fontinalis antipyretica).

Botngerð

Fjölbreytt, allt frá fínum sandi til klappar. Fíngert lífrænt set kemur fyrir, einkum við bakka.

Efnafræðilegir þættir

Rafleiðni er gjarnan 60–160 µS/cm og sýrustig um pH 8. Styrkur uppleystra efna er lægri en í ám á ungum berggrunni.

Miðlunargerð á vatnasviði

Kemur fyrir á öllum miðlunargerðum, þó allra síst á hriplekum svæðum (2100) og treglekum (2200) svæðum.

Fuglar

Straumendur (Histrionicus histrionicus) eru allvíða og gulendur (Mergus merganser) sums staðar.

Útbreiðsla

Finnst um allt land, síst á yngri jarðlögum landsins.

Verndargildi

Miðlungs. Vistgerðin  er á lista Bernarsamningsins frá 2014 yfir vistgerðir sem þarfnast verndar.

Útbreiðslukort ár á eldri berggrunni með votlendisáhrifum

Útbreiðsla straumvatna á eldri berggrunni (>0,8 milljónir ára) með votlendisáhrifum. Lengd þeirra er um 8.000 km sem er um 18% af heildarlengd straumvatna. – Total length (km) of fast-flowing streams with acid oligotrophic vegetation is estimated 8,000 km which is 18% of the total length of rivers.

Opna í kortasjá